
Pe na e vave tele ona tu i luga ma e lagona le feliuliuaʻi o le lalolagi mo sina taimi puupuu? Pe na e matauina le tata o lou fatu ina ua uma se taumafataga tele?
O nei taimi pupuu e fa'ailoa mai ai se mea tele atu o lo'o tupu i totonu o lou tino. O lo'o galue filemu lau faiga o neula tuto'atasi i sekone ta'itasi o aso ta'itasi, e fa'atumauina ai le tata o lou fatu, fa'agaoioi lau mea'ai, ma fa'atonutonu ai lou toto maualuga.
Ae afai e le toe galue lelei, e mafai ona avea taunuuga ma faalavelave, fenumiai, ma o nisi taimi e faavaivaia ai.
E sili atu ona taatele faʻalavelave faʻaletino nai lo le mea e iloa e le toʻatele o tagata, ma o le malamalama i mea taua e mafai ona faia ai se eseesega moni i le mauaina o le fesoasoani saʻo.
Malamalama i le Autonomic Nervous System
A'o le'i o'o atu i le mea ua fa'aletonu, e fesoasoani le malamalama i le mea moni e fai e le autonomic nervous system. O le autonomic nervous system o se vaega o lau faiga atoa o neula e pulea ai galuega otometi a lou tino e te mana'omia e ola ai.
O ni faiga ia e te lē mafaufau i ai ma e pulea e lou faiʻai a o e ala pe moe.
Mafaufau i ai o se polokalama faakomepiuta a lou tino o loʻo faagaoioia pea lava pea, e aunoa ma le manaʻomia ona e kilikiina o se faamau e tasi.
O Lālā Autū e Lua
E lua vaega autū o le faiga o neula tutoatasi: o le faiga o neula agaalofa, o lona uiga o le faiga o le "tau pe sola ese", ma le faiga o le "parasympathetic", o lona uiga o le "malolo ma fa'agasolo le gaioiga".
E fa'agaoioia e le sympathetic system le malosi mo gaioiga e ala i le fa'ateleina o le tata o le fatu ma le fa'alauteleina o pupula o le fatu, ae o le parasympathetic system e fa'asaoina le malosi e ala i le fa'agesegese o le tata o le fatu ma fa'aleleia ai le fa'agasologa o mea'ai.
E galulue fa'atasi nei lālā e lua e pei o ni pa'aga, e feauaua'i e fa'atatau i le mea e mana'omia e lou tino i so'o se taimi.
O le Faiga o Nenevesi Enteric
E iai fo'i se vaega lona tolu e taua le iloa. O le faiga o neula tuto'atasi e aofia ai vaega e tolu e eseese fa'aletino: sympathetic, parasympathetic, ma enteric.
E fa'afaigofieina e le parasympathetic system le faagasologa o le "malolo ma le fa'agasologa o le fa'amalūlūina," e fa'alauiloa ai galuega fa'ale-homeostatic e pei o le fa'atonutonuina o le tata o le fatu ma le toe fa'afo'isia o le gaioiga o le gastrointestinal ma le fa'agasologa o le fa'amalūlūina.
O le faiga o le enteric e taʻua i nisi taimi o le "faiʻai lona lua" aua e toetoe lava a tutoʻatasi ona pulea le manava, ma faʻamaopoopo le faʻagasologa o meaʻai mai le amataga seʻia oʻo i le iʻuga.
O le ā e Tupu pe a Fa'aletonu le Autonomic System
A lē galue lelei le faiga o neula tutoatasi, e leiloa e le tino lona gafatia e faatumauina ai le paleni i le va o ona faiga i totonu. O lenei faaletonu e mafua ai le tele o faaletonu eseese o neula tutoatasi, ma o se popolega autu i totonu o le matata o Fa'aletonu o le Neura ma le Tuto'atasi.
O le faigata, o nei tulaga e foliga tutusa lava ma le tele o isi faʻafitauli tau soifua maloloina i le vaaiga muamua. E masani ona faʻatali tagata i le tele o tausaga aʻo leʻi maua se faʻamaoniga saʻo.
Fa'ailoga Masani e te Ono Ono i Ai
O tagata e iai se faʻalavelave faʻaletino e faigata ona faʻatonutonuina le tasi pe sili atu foʻi faiga, lea e mafai ona iʻu ai i le matapogia, niniva o le ulu, fesuisuiaʻi o le toto maualuga, ma isi faʻailoga.
E mafai ona tupu na'o ia fa'aletonu o le faiga o neula tuto'atasi pe ona o se isi fa'ama'i, e pei o le fa'ama'i o Parkinson, kanesa, fa'ama'i e puipuia ai le tino mai le fa'ama'i, fa'aaogā sese o le 'ava malosi, po'o le ma'isuka.
O isi faʻailoga e masani ona lipotia mai e aofia ai:
- Tata vave pe le tumau le tata o le fatu i le taimi e malolo ai pe a suia fo'i tulaga
- Faʻafitauli o le manava e aofia ai le niniva, fulafula, ma le gastroparesis
- Tele pe itiiti le afu tele
- Le aoga le tagāmimi
- Vaivai ma le lē mafai ona faia ni faamalositino
- Faigata ona mafaufau manino, o nisi taimi e ta'ua o le puao o le fai'ai
E A'afia Ai le Tatau o le Fatu ma le Toto Maualuga
O le faiga o neula tutoatasi e pulea ai le saoasaoa ma le malosi o le pamu a lou fatu ma le lautele o alatoto. O na tomai o le auala lea e fesoasoani ai le faiga tutoatasi e pulea ai le tata o le fatu ma le toto maualuga.
A lē manuia lenei tulafono faatonutonu, e mafai ona faaputuputu le toto i le vaega pito i lalo o le tino, e mafai ona pa'ū faafuase'i le mamafa o le toto, pe mafai foi ona tata le fatu e aunoa ma se mafuaaga manino.
O ituaiga sili ona taatele o faʻalavelave faʻaletino
E le itiiti ifo ma le 15 ituaiga o faʻalavelave faʻafuaseʻi o le tino ua iloa, e taʻua faʻatasi o le dysautonomia. O nisi e māmā ma mafai ona pulea, ae o isi e matua faʻalavelave lava i le olaga i aso faisoo.
O faʻalavelave faʻafuaseʻi masani a le autonomic e feagai ma faʻataʻitaʻiga faafomaʻi o le postural orthostatic tachycardia syndrome (POTS), neurocardiogenic syncope, ma le orthostatic hypotension, ia e ono le mafai ona faʻamaonia pe masani ona faʻailogaina sese o ni faʻalavelave faʻalemafaufau.
POTS: Pe a avea le Tu i Luga ma Luʻitau
O se tasi o faʻalavelave e masani ona maua i le autonomic nervous system, aemaise lava i tamaʻitaʻi talavou, o le postural orthostatic tachycardia syndrome. E le pei o tulaga e faʻamatalaina e le toto maualuga maualalo, o le POTS e faʻamatalaina i le faʻateleina tele o le tata o le fatu pe a tu.
O faʻailoga o le POTS e aofia ai le niniva o le ulu, o nisi taimi e oʻo ai i le matapogia, faigata ona mafaufau ma taulaʻi atu, e taʻua o le puao o le faiʻai, vaivai, le mafai ona faia ni faamalositino, tiga o le ulu, vaʻai le manino, ma le tata vave o le fatu.
Orthostatic Hypotension
O le orthostatic hypotension o se pa'ū fa'afuase'i o le toto maualuga e tupu pe a tu i luga se tagata, ma mafua ai ona maualalo le toto maualuga pe a tu sa'o. O lenei tulaga e mafua ai ona fa'aitiitia le sapalai o le toto i le fai'ai. O le tulaga e masani ona mafua ai ona lagona e se tagata le niniva pe matapogia fo'i.
E tupu lenei mea ona e le lava le vave o le oomi o alatoto e toe tulei ai le toto i luga i le faiʻai pe a e tu i luga.
Fa'aletonu o le fatu ma le fatu
O le neurocardiogenic syncope o le dysautonomia sili ona taatele, e aʻafia ai le faitau sefulu miliona o tagata i le lalolagi atoa. O le faʻailoga autū o le matapogia. O se faiga maloloina o neula e faʻafetaui le tata o le fatu ma le malosi o maso e puipuia ai le toto mai le faʻaputuina i vae ma tapuvae, ae o le neurocardiogenic syncope e aofia ai le le manuia o na faiga, ma o le leiloa le tumau o le tafe o le toto i le faiʻai e mafua ai le matapogia.
O le Feso'ota'iga o le Fa'a'ai
E to'atele tagata e iai fa'aletonu o le tino e ofo i le iloa o le vavalalata o le galuega a le manava ma le faiga o neula. E le galue na'o le faiga o mea'ai. E fa'alagolago tele i fa'ailoilo o le tino e iloa ai le taimi e fa'agaoioi ai mea'ai, le taimi e fa'asa'oloto ai enzymes, ma le auala e pulea ai le tafe o le toto.
Le Auala e Fa'aleagaina ai le Manava
I le taimi o le fa'agasologa o le fa'amalūina o mea'ai, e fa'aliliuina atu ai le toto fa'aopoopo i le manava ma le ga'au laitiiti, ma mafua ai ona tata vave ma malosi le fatu a'o fa'aitiitia alatoto e mamao ese mai le faiga o le fa'amalūina o mea'ai.
O nei gaioiga e faatumauina ai le toto maualuga ma le tafe toto i le tino atoa. Peita'i, i tagata e maua i le hypotension pe a uma ona 'ai, e fa'aletonu ai lenei faiga.
O le vaega parasympathetic e fa'aosofia ai le ala o mea'ai e fa'agasolo ai mea'ai ma aveese otaota. O le malosi mai mea'ai ua uma ona fa'agasolo e fa'aaogaina e toe fa'aleleia ma fausia ai a'ano o le tino.
A vaivai pe leaga le galuega a le faailoilo parasympathetic, e faagesegese le faiga o meaʻai, e umi se taimi e nofo ai meaʻai i le manava, ma o faʻailoga e pei o le fulafula, niniva, ma le le masani ai o le manava e avea ma faigata i aso taitasi.
O a Mea e Mafua ai Fa'aletonu o le Tuto'atasi?
E lē o taimi uma e tasi ma manino le māfuaʻaga o faʻaletonu o le tino. E mafai ona tupu fua na o ia pe aliaʻe mai o se aafiaga lona lua o se isi tulaga.
Mafuaaga Tulaga Muamua
O nisi fa'aletonu o le tino e maua mai i tu ma aga masani pe atia'e e aunoa ma se mafua'aga e iloa ai. O nei mea e ta'ua o le dysautonomias muamua. O tulaga e pei o le dysautonomia fa'aleaganu'u ma le atrophy o le tele o le tino e pa'ū i totonu o lenei vaega.
Tuutuuga e Mafai ona Faaosofia ai
O lo'o i ai tulaga e mafai ona mafua ai pe fesoasoani i le dysautonomia, e aofia ai le ma'isuka mellitus, fa'ama'i e mafua mai i le autoimmune e pei o le Guillain-Barré syndrome, fa'ama'i COVID-19, aemaise lava le long COVID, Parkinson's disease, Ehlers-Danlos syndrome, multiple sclerosis, ma nisi vaila'au po'o togafitiga fa'afoma'i.
| katekoli | faataitaiga |
| Tulaga metabolic | Ma'isuka, fa'aletonu o le tairoiti |
| Maʻi faʻasolosolo | Lupus, fa'ama'i o Sjogren |
| Neurological tulaga | Fa'ama'i o Parkinson, le tele o le atrophy o le tino |
| pipisi | COVID umi, fa'ama'i Lyme |
| Fa'aletonu o le kenera | Famili dysautonomia, Ehlers-Danlos |
| Vailaʻau | O nisi vaila'au mo le chemotherapy |
Mauaina o le Su'esu'ega ma Togafitiga
O le su'esu'eina o se fa'aletonu o le tino e mana'omia ai le onosa'i ma le foma'i sa'o. E tutusa fa'ailoga ma le tele o isi tulaga e masani ai ona sese le su'esu'eina. O fa'alapotopotoga e pei o Falemai Liv Fa'afetaia'i nei mataupu ma se 'au e tele vaega o le soifua maloloina, ma ia iloa o le fa'aletonu o le tino e a'afia ai le fatu, manava, fatuga'o, ma le fai'ai i le taimi e tasi.
Suʻega Faʻamatalaga
I le taimi o se su'esu'ega fa'aletino, e siaki e foma'i ni fa'ailoga o fa'aletonu o le tino e pei o le orthostatic hypotension. Latou te fuaina le toto maualuga ma le tata o le fatu a'o taoto pe nofo se tagata ma a uma ona tu i luga le tagata.
A tu i luga se tagata, e fa'aitiitia le toto maualuga. Mo le fa'aleleia atili, e malosi le pamu a le fatu ma fa'ateleina le tata o le fatu. I tagata soifua maloloina, e laiti ma pu'upu'u suiga. Afai e tetele pe umi, e ono maua le tagata i le orthostatic hypotension.
O isi suʻega e faʻaaogaina i le suʻesuʻega e aofia ai:
- Su'ega laulau fa'asaga e mata'ituina ai suiga o le tata o le fatu ma le toto maualuga e tusa ai ma le tulaga
- Su'ega o le autonomic reflex e iloilo ai le galuega a le afu ma le tali atu i le toto maualuga
- Su'ega o le afu e fa'atonutonu ai le vevela
- Su'ega o le gaioi o le gastrointestinal mo le masalomia o le a'afiaga o le manava
- Su'ega o le toto ma le mimi e siaki ai tulaga o lo'o i lalo
Togafitiga Filifili
O togafitiga o fa'alavelave masani o le tino e aofia ai le fa'aopoopoina o le masima ma le vai, polokalame fa'apitoa mo fa'amalositino i le taoto ma le fa'ata'oto, ma togafitiga fa'afoma'i e fa'aaoga ai beta blockers, vasoconstrictors, aldosterone analogs, ma isi vaila'au e taula'i i le fa'agasologa o fa'alavelave o le tino.
E iai fo'i se sao taua o fetuunaiga o le olaga. E tusa ai ma le Cleveland FalemaiO le puleaina o faʻalavelave faʻafuaseʻi e masani ona manaʻomia ai se tuʻufaʻatasiga o vailaʻau, togafitiga faʻaletino, suiga i meaʻai, ma le faʻaeteete o le saoasaoa o gaioiga e faʻatulagaina mo le tagata maʻi taʻitoʻatasi.
Mafaufauga mulimuli
O fa'aletonu o le tino e mafua mai i le fatu, gastroenterology, ma le neurology, o se tasi lea o mafua'aga e masani ona sese ai le malamalama i ai. A le toe fesoota'i lelei ou neula ma lou fatu, alatoto, ma le manava, o le a a'afia ai toetoe lava o vaega uma o le olaga i aso faisoo.
Afai o oe po'o se tasi e te iloa o lo'o feagai ma le niniva e le'i mafua'aga, le tata o le fatu e le masani ai, fa'afitauli i le manava, po'o le matapogia, o le faia o se iloiloga ma se tagata tomai faapitoa e malamalama i le faiga o neula o se isi la'asaga aoga ma taua.







