Antîbiyotîk kevirê bingehîn ê dermanê nûjen e, di şerê li dijî enfeksiyonên bakterî de girîng e. Wan lênihêrîna tenduristî veguhezand bi dermankirina enfeksiyonên berê yên kujer, bi vî rengî jiyana bêhejmar xilas kirin. Ev gotar vedigere ka antîbiyotîk çi ne û ew çawa dixebitin, mekanîzmaya çalakiya wan, celeb, û girîngiya karanîna wan a berpirsiyar vedikole.
Antibiotics çi ne?
Antibiotics çînek dermanan in ku ji bo pêşîgirtin û dermankirina enfeksiyonên bakterî têne bikar anîn. Ew dikarin bakteriyan bikujin (antîbiyotîkên bakterîsîdal) an jî mezinbûna wan asteng bikin (antîbiyotîkên bakterîostatîk). Girîng e ku were zanîn ku antîbiyotîk li dijî bakteriyan, ne vîrusan, bi bandor in, ku tê vê wateyê ku ew li dijî enfeksiyonên viral ên mîna sermaya gelemperî an grîpê kar nakin.
Vedîtina Antîbiyotîkan
Serdema antîbiyotîkan di sala 1928an de bi vedîtina bi şaşî ya penîsîlînê ji hêla Alexander Fleming ve dest pê kir. Fleming dît ku qalibê Penicillium dikare mezinbûna bakteriyan bikuje an asteng bike. Vê vedîtinê şoreşek derman kir û bû sedema pêşkeftina antîbiyotîkên cihêreng ji bo dermankirina enfeksiyonên bakterî.
Antawa Karê Antibiotics Kar dikin?
Antîbiyotîk hêmanên taybetî yên hucreyên bakteriyan armanc dikin ku ji bo zindîbûn û pirbûna wan girîng in bêyî ku zirarê bidin şaneyên mirovan. Mekanîzmayên çalakiya wan dikare di çend celeban de bêne dabeş kirin:
1. Inhibitors Senteza Dîwarê Hucreyê: Gelek bakterî xwedî tebeqeya derve ya parastinê ye ku jê re dîwarê şaneyê tê gotin. Antîbiyotîkên mîna penîsîlîn û cefalosporîn pêşî li bakteriyan digirin ku vî dîwarê şaneyê ava bikin, bakterî biteqe û bimirin.
2. Inhibitors Senteza Protein: Hin antîbiyotîk, wek tetracyclines û macrolides, bi girêdana bi rîbozomên bakteriyan - cîhê senteza proteînê dixebitin. Ev kiryar bakteriyan ji çêkirina proteînên ku ji bo mezinbûn û fonksiyona wan hewce ne rawestîne.
3. Inhibitors Senteza Nucleic Acid: Dermanên mîna quinolone bi enzîmên ku di dubarekirina ADNyê de têkildar in, asteng dikin ku bakterî zêde bibin.
4. Astengkerên Rêya Metabolîk: Antîbiyotîkên mîna sulfonamîd di rêyên metabolê yên bingehîn ên bakteriyan de, mîna senteza asîda folîk, ku ji bo senteza DNA ya bakteriyan girîng e, asteng dikin.
5. Astengkerên Fonksiyona Membranê: Hin antîbiyotîk, wek polymyxins, parzûna şaneya bakteriyan dişkînin, ku dibe sedema rijandina naveroka xaneyê û mirina bakteriyan.
Antîbiyotîkek çiqas zû dixebite?
Leza ku antîbiyotîk bi kar tîne bi çend faktoran ve girêdayî ye, di nav de celebê antîbiyotîk, celebê bakteriya ku ew armanc dike, cîhê enfeksiyonê û tenduristiya giştî ya nexweş. Bi gelemperî, antîbiyotîk piştî ku têne girtin zû dest bi xebatê dikin, digel ku gelek kes di nav 24 û 48 demjimêran de dest pê dikin ku xwe baştir hîs bikin. Lêbelê, ev nayê vê wateyê ku enfeksiyon di wê nuqteyê de bi tevahî ji holê tê rakirin. Bandora antîbiyotîkek jî li gorî mekanîzmaya çalakiya wê diguhere; hin antîbiyotîk rasterast bakteriyan dikujin (antîbiyotîkên bakterîcîdal), hinên din jî bi tenê şiyana bakteriyan a mezinbûn û mezinbûnê asteng dikin (antîbiyotîkên bakterîostatîk). Cihê enfeksiyonê dikare bandorê li ser bandoriya derman jî bike, ji ber ku hin deverên laş ji bo antîbiyotîkan zehmettir e. Wekî din, pergala xweparastinê ya nexweş di paqijkirina enfeksiyonê de rolek girîng dilîze, digel ku antîbiyotîk di kêmkirina barkirina bakteriyan de heya astek ku ji hêla berevaniya xwezayî ya laş ve tê rêvebirin dibe alîkar. Ji bo nexweşan pêdivî ye ku tevahiya qursa antîbiyotîkên ku hatine destnîşan kirin biqedînin, hetta ku berî ku derman biqede ew çêtir hîs bikin, da ku pê ewle bibin ku enfeksiyon bi tevahî were derman kirin û ji bo pêşîgirtina li berxwedana antîbiyotîkê bibe alîkar.
Kanî: https://trending.fi/kuinka-nopeasti-antibiootti-vaikuttaa/
Cureyên Antîbiyotîkan
Antîbiyotîk li ser bingeha strukturên xwe yên kîmyewî, mekanîzmaya çalakiyê, û spektora çalakiyê (rêjeya bakteriyên ku ew bandor dikin) têne dabeş kirin. Antîbiyotîkên berfireh dikarin cûrbecûr bakteriyan bikin hedef, di heman demê de antîbiyotîkên spektrêya teng li dijî celebên taybetî yên bakteriyan bi bandor in. Hilbijartina antîbiyotîk bi celebê enfeksiyonê, bakteriya sedem, û hestiyariya wê ya ji antîbiyotîkên cûda ve girêdayî ye.
Girîngiya Bikaranîna Berpirsiyar
Nebaş û bikaranîna zêde ya antîbiyotîkan bûye sedema derketina bakteriyên berxwedêr ên antîbiyotîk, ku xetereyek girîng a tenduristiya cîhanî ye. Berxwedan çêdibe dema ku bakterî mekanîzmayên ku li hember bandorên antîbiyotîkan bisekinin çêdibe. Ji bo şerkirina berxwedana antîbiyotîk, girîng e ku meriv antîbiyotîkan bi berpirsiyarî bikar bîne - tenê gava ku hewce be û tam wekî ku ji hêla pisporek lênihêrîna tenduristiyê ve hatî destnîşan kirin. Ji bo agahdariya berfireh, hûn dikarin bêtir gotarên bi Fînî li ser bixwînin Trending.fi or SuomiTimes.com.
Xelasî
Antîbiyotîk di şerê li dijî enfeksiyonên bakterî de amûrên hêzdar in. Fêmkirina ka ew çawa dixebitin û girîngiya karanîna wan a dadperwer dikare alîkariya parastina bandora wan ji bo nifşên pêşerojê bike. Her ku lêkolîn berdewam dike, pêşveçûna antîbiyotîkên nû û dermankirinên alternatîf di çareserkirina pirsgirêka berxwedana antîbiyotîk de krîtîk dimîne.
