Nkọwa nke Nsogbu Onwe Onye: Njikọ dị n'etiti Akwara, Ọnụọgụ Obi, Ngụkọta, na Nrụgide Ọbara

Ì biliri ọtọ ngwa ngwa wee nwee mmetụta ụwa na-agbagharị ruo otu sekọnd? Ma ọ bụ hụla obi gị na-agba ọsọ mgbe ị risịrị nri buru ibu?

Oge ndị a dị ntakịrị na-egosi ihe ka ukwuu na-eme n'ime ahụ gị. Sistemụ akwara onwe gị na-arụ ọrụ nwayọ nwayọ kwa sekọnd nke ụbọchị, na-eme ka obi gị kwụsie ike, na-eme ka nri gị na-aga n'ihu, na-achịkwa ọbara mgbali gị.

Ma ọ bụrụ na ọ kwụsị ịrụ ọrụ nke ọma, ihe ga-esi na ya pụta nwere ike ịkpata nsogbu, mee ka ọ gbagwojuo anya, ma mgbe ụfọdụ mee ka ọ ghara ịdị ike.

Nsogbu ụgbọala na-akpata ọrịa karịa ka ọtụtụ mmadụ na-aghọta, nghọta nke ihe ndị bụ isi nwere ike ime nnukwu mgbanwe n'inweta enyemaka kwesịrị ekwesị.

Ịghọta Sistemụ Ahụ́ Ike nke Onwe

Tupu anyị abanye n'ihe na-adịghị mma, ọ na-enyere anyị aka ịghọta ihe sistemụ akwara autonomic na-eme n'ezie. Sistemụ akwara autonomic bụ akụkụ nke sistemụ akwara gị dum nke na-achịkwa ọrụ akpaka nke ahụ gị nke ịchọrọ iji dị ndụ.

Usoro ndị a bụ usoro ị na-echeghị echiche banyere ha, nke ụbụrụ gị na-ejikwa mgbe ị na-eteta ma ọ bụ na-ehi ụra.

Were ya dị ka ngwanrọ ndabere nke ahụ gị na-arụ ọrụ mgbe niile, na-enweghị ịpị otu bọtịnụ.

Alaka Abụọ Ndị Bụ Isi

Sistemụ akwara autonomic nwere nkewa abụọ bụ isi: sistemụ ọmịiko, nke bụ sistemụ "ọgụ ma ọ bụ ịgba ọsọ", na sistemụ parasympathetic, nke bụ sistemụ "izu ike na mgbaji".

Usoro ọmịiko ahụ na-akwalite ike maka ihe omume site n'ịbawanye ụda obi na ịgbasa ụmụ akwụkwọ, ebe usoro parasympathetic na-echekwa ike site n'ibelata ọnụego obi na ịkpalite mgbari nri.

Alaka abụọ a na-arụ ọrụ dị ka ndị mmekọ, na-agbanwe agbanwe dabere na ihe ahụ gị chọrọ n'oge ọ bụla.

Sistemụ akwara ozi

E nwekwara nkewa nke atọ nke kwesịrị ịma. Sistemụ akwara autonomic nwere nkewa atọ dị iche iche n'ụdị anatomical: ọmịiko, parasympathetic, na enteric.

Sistemụ parasympathetic na-eme ka usoro "izu ike na mgbari" dị mfe, na-akwalite ọrụ homeostatic dịka ịhazi ọnụego obi na iweghachi peristalsis na mgbari nri na eriri afọ.

A na-akpọ usoro enteric mgbe ụfọdụ "ụbụrụ nke abụọ" n'ihi na ọ na-achịkwa afọ ya n'adabereghị onwe ya, na-ahazi nri site na mmalite ruo na njedebe.

Ihe Na-eme Ma Ọ Bụrụ na Sistemụ Autonomic Adaa

Ọ bụrụ na sistemụ akwara autonomic anaghị arụ ọrụ nke ọma, ahụ anaghịzi enwe ike idobe nguzozi n'etiti sistemụ dị n'ime ya. Nsogbu a bụ ihe na-ebute ọtụtụ nsogbu autonomic, ọ bụkwa ihe dị mkpa n'ọhịa nke Ọrịa Neurology Nsogbu Onwe Onye.

Ihe isi ike dị na ya bụ na ọrịa ndị a nwere ike iyi ka ọtụtụ nsogbu ahụike ndị ọzọ dị n'elu. Ndị mmadụ na-echekarị ọtụtụ afọ tupu ha enweta nchoputa ziri ezi.

Mgbaàmà Ndị A Na-ahụkarị Ị Nwere Ike Inweta

Ndị nwere nsogbu onwe onye na-enwe nsogbu na-achịkwa otu ma ọ bụ karịa sistemu ahụ, nke nwere ike ibute ịda mba, isi ọwụwa, mgbanwe ọbara mgbali elu, na ihe mgbaàmà ndị ọzọ.

Nsogbu sistemụ akwara onwe onye nwere ike ime naanị ya ma ọ bụ n'ihi ọrịa ọzọ, dịka ọrịa Parkinson, kansa, ọrịa autoimmune, ịṅụbiga mmanya ókè, ma ọ bụ ọrịa shuga.

Ihe mgbaàmà ndị ọzọ a na-akọkarị gụnyere:

• Ọkụ obi ngwa ngwa ma ọ bụ nke na-adịghị mma mgbe ị na-ezu ike ma ọ bụ mgbe ị na-agbanwe ọnọdụ gị
• Nsogbu digestive, gụnyere ọgbụgbọ, afọ ọsịsa, na gastroparesis
• Ọsụsọ gabigara ókè ma ọ bụ belatara
• Eriri afo dysfunction
• Ike ọgwụgwụ na enweghị ndidi mmega ahụ
• Isi ike iche echiche nke ọma, nke a na-akpọ mgbe ụfọdụ isi awọ ụbụrụ

Otu esi emetụta ọnụego obi na mgbali ọbara

Sistemụ akwara autonomic na-achịkwa otú obi gị si agba ọsọ na ike na obosara nke arịa ọbara. Ikike ndị ahụ bụ otu sistemu autonomic si enyere aka ijikwa ọnụego obi na ọbara mgbali.

Mgbe usoro a dara ada, ọbara nwere ike ịba n'ime ala ahụ, nrụgide nwere ike ịda na mberede, ma ọ bụ obi nwere ike ịgba ọsọ na-enweghị ihe na-akpali ya nke ọma.

Ụdị Nsogbu Onwe Onye Kachasị A Na-ahụkarị

E nwere ma ọ dịkarịa ala ụdị ọrịa autonomic iri na ise a maara nke ọma, nke a na-akpọ dysautonomia. Ụfọdụ dị obere ma dịkwa mfe ijikwa, ebe ndị ọzọ na-egbochi ndụ kwa ụbọchị nke ukwuu.

Nsogbu autonomic kachasị na-ahụkarị n'ọrụ ahụike bụ postural orthostatic tachycardia syndrome (POTS), neurocardiogenic syncope, na orthostatic hypotension, nke a na-anaghị achọpụta ma ọ bụ na-akpọkarị ya nsogbu uche.

IGWE: Mgbe Iguzo ọtọ bụ ihe ịma aka

Otu n'ime nsogbu akwara autonomic nke a na-ahụkarị, ọkachasị n'ụmụ nwanyị na-eto eto, bụ ọrịa tachycardia postural orthostatic. N'adịghị ka ọnọdụ ndị ọbara mgbali elu na-adịghị ala kọwara, a na-akọwa POTS site na mmụba dị ukwuu na obi mgbe ọ guzoro ọtọ.

Ihe mgbaàmà nke POTS gụnyere isi ọwụwa, mgbe ụfọdụ na-enwe ịda mbà n'obi, nsogbu iche echiche na itinye uche, nke a na-akpọ isi ọwụwa ụbụrụ, ike ọgwụgwụ, enweghị ike imega ahụ, isi ọwụwa, ọhụụ na-adịghị mma, na nkụchi obi.

Orthostatic hypotension

Ọbara mgbali elu nke Orthostatic bụ mbelata mberede na ọbara mgbali elu nke na-eme mgbe mmadụ biliri ọtọ, na-akpata obere ọbara mgbali elu n'ọnọdụ kwụ ọtọ. Nke a na-eme ka ọbara na-erute ụbụrụ belata. Ọnọdụ a na-emekarị ka mmadụ nwee isi mgbaka ma ọ bụ nwee isi gbagọrọ agbagọ.

Nke a na-eme n'ihi na akwara ọbara anaghị apịpụta ngwa ngwa nke na ọ ga-eme ka ọbara laghachi n'ụbụrụ mgbe ị biliri ọtọ.

Mmekọrịta Neurocardiogenic

Neurocardiogenic syncope bụ dysautonomia kachasị emekarị, na-emetụta ọtụtụ iri nde mmadụ n'ụwa niile. Isi ihe mgbaàmà ya bụ ịda mba. Sistemụ akwara autonomic dị mma na-agbanwe obi na ike akwara iji gbochie ọbara ịgbakọta n'ụkwụ na ụkwụ, mana neurocardiogenic syncope gụnyere ọdịda na usoro ndị ahụ, na mfu ọbara na-adịru nwa oge n'ụbụrụ na-akpata ịda mba.

Njikọ Nri

Ọtụtụ ndị nwere nsogbu onwe onye na-enwe obi abụọ na-enwe mmasị ịmata otú ọrụ afọ si ejikọta na sistemụ akwara. Sistemụ nri anaghị arụ ọrụ naanị ya. Ọ dabere nke ukwuu na mgbaàmà onwe onye iji mara mgbe a ga-ebuga nri, mgbe a ga-ewepụta enzymes, na otu esi ejikwa usoro ọbara.

Otu esi emebi afọ

Mgbe a na-agbari nri, a na-atụgharị ọbara ọzọ gaa n'afọ na obere eriri afọ, na-eme ka obi na-akụ ọkụ ngwa ngwa ma sie ike ebe akwara ọbara dị anya site na usoro nri dị warara.

Ihe ndị a na-eme ka ọbara mgbali elu na ọbara na-erugharị n'ahụ dum. Agbanyeghị, n'ime ndị nwere ọbara mgbali elu mgbe ha risịrị nri, usoro a na-aghọ nke na-adịghị mma.

Nkewa parasympathetic na-akpali usoro nri iji hazie nri ma wepụ ihe mkpofu. A na-eji ike sitere na nri a haziri ahazi eme ihe iji weghachi ma wulite anụ ahụ.

Mgbe mgbaàmà parasympathetic ahụ adịghị ike ma ọ bụ na-adịghị mma, nri na-ebelata, nri na-anọ n'afọ ogologo oge, ihe mgbaàmà dịka afọ ọsịsa, ọgbụgbọ, na àgwà afọ na-adịghị mma na-aghọ nsogbu kwa ụbọchị.

Gịnị Na-akpata Nsogbu Ndị Na-akpata Onwe Ha?

Nsogbu ndị na-akpata onwe ha anaghị enwe otu ihe doro anya mgbe niile. Ha nwere ike ịmalite n'onwe ha ma ọ bụ gosipụta dị ka mmetụta nke abụọ nke ọrịa ọzọ.

Ihe kpatara ya

Ụfọdụ nsogbu onwe onye na-apụta n'ime otu onye na-abụghị onye ọzọ na-akpata ya. A maara ha dịka ọrịa mbụ nke a na-akpọ dysautonomias. Ọnọdụ dịka ọrịa ezinụlọ na atrophy nke ọtụtụ sistemụ na-adaba n'ụdị a.

Ọnọdụ Ndị Nwere Ike Ịkpalite Ha

E nwere ọnọdụ ndị nwere ike ibute ma ọ bụ tinye aka na dysautonomia, gụnyere ọrịa shuga mellitus, ọrịa autoimmune dịka Guillain-Barré syndrome, ọrịa COVID-19, ọkachasị COVID ogologo, ọrịa Parkinson, ọrịa Ehlers-Danlos syndrome, multiple sclerosis, na ụfọdụ ọgwụ ma ọ bụ usoro ọgwụgwọ.

Ịchọpụta ma gwọọ ya

Ịchọpụta ọrịa autonomic chọrọ ndidi na ọkachamara kwesịrị ekwesị. Ihe mgbaàmà ndị a na-adakọ na ọtụtụ ọrịa ndị ọzọ nke na a na-ahụkarị nchọpụtahie. Ụlọ ọgwụ Liv soro ndị otu nwere ọtụtụ ngalaba mee ihe iji chọpụta ma nsogbu onwe onye na-emetụta obi, afọ, akụrụ, na ụbụrụ n'otu oge.

Nnyocha nchọpụta

N'oge nnyocha ahụ, ndị dọkịta na-enyocha ihe ịrịba ama nke nsogbu onwe onye dịka ọbara mgbali elu orthostatic. Ha na-atụ ọbara mgbali elu na obi mgbe mmadụ dina ala ma ọ bụ nọdụrụ ala na mgbe onye ahụ guzoro ọtọ.

Mgbe mmadụ biliri ọtọ, ọbara mgbali na-ebelata. Iji mee ka obi na-efesi ike, obi na-agbakwa ọsọ. N'ime ndị nwere ahụike, mgbanwe ndị a na-adị obere ma dị mkpụmkpụ. Ọ bụrụ na ha buru ibu ma ọ bụ dịte aka, onye ahụ nwere ike inwe ọbara mgbali elu orthostatic.

Nnwale ndị ọzọ e ji mee nchọpụta ọrịa gụnyere:

1. Nnwale tilt-table iji nyochaa ọnụego obi na mgbanwe ọbara mgbali elu yana ọnọdụ ya
2. Ihuenyo Autonomic Reflex iji chọpụta ọrụ nke gland ọsụsọ na nzaghachi ọbara mgbali elu
3. Nnwale ọsụsọ nke usoro okpomọkụ
4. Nnwale ngagharị afọ maka ihe a na-enyo enyo na ọ na-etinye aka na nri
5. Nnwale ọbara na mmamịrị iji lelee ọnọdụ ndị dị n'okpuru

Ngwọta Ngwọta

Ọgwụgwọ nke nsogbu autonomic nkịtị gụnyere mgbakwunye nnu na mmiri mmiri, mmemme mmega ahụ pụrụ iche maka recumbent na supine, yana ọgwụgwọ ọgwụ na beta blockers, vasoconstrictors, aldosterone analogs, na ihe ndị ọzọ na-elekwasị anya na usoro ndị dị mkpa nke nsogbu autonomic.

Mgbanwe ndụ na-arụkwa ọrụ dị mkpa. Dịka iwu si kwuo Cleveland ClinicIjikwa nsogbu onwe onye na-akpata ọrịa na-anaghị akpa ike na-achọkarị ngwakọta nke ọgwụ, ọgwụgwọ anụ ahụ, mgbanwe nri, na nhazi mmega ahụ nke ọma nke e mere maka onye ọrịa ahụ.

Final Echiche

Nsogbu ndị na-akpata ọrịa onwe onye dị n'etiti ọrịa obi, ọrịa gastroenterology, na ọrịa akwara ozi, nke bụ otu n'ime ihe kpatara a na-aghọtahie ha nke ukwuu. Mgbe akwara gị kwụsịrị ịkparịta ụka nke ọma na obi gị, arịa ọbara gị, na afọ gị, mmetụta nke ripple na-emetụta ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ akụkụ niile nke ndụ kwa ụbọchị.

Ọ bụrụ na gị ma ọ bụ onye ị maara na-enwe isi ọwụwa na-enweghị nkọwa, obi na-agba ọsọ nke ọma, nsogbu nri, ma ọ bụ ihe omume ịda mbà n'obi, ịchụso nyocha na ọkachamara nke ghọtara sistemụ akwara autonomic bụ ihe bara uru ma dị mkpa na-esote.