The Black Legend na-eguzobe maka akụkọ ihe mere eme nke Alaeze Ukwu Spanish atụmatụ dabere n'echiche nke mbibi ebighị ebi, ebe mba ahụ weghaara mkpanaka ọchịchị ụwa site na ịpịa, ndina n'ike, na ịnụbigara okpukpe ọkụ n'obi mgbe ọ chọtara na mberede kọntinent nke tara ahụhụ ya niile; na mgbe ahụ, ọ nọrọ ruo 1898 kwụọ ụgwọ maka mmehie ya, ụgwọ ya, ya na-adịghị ala ala azụ azụ na n'ihi itinye aka na ụlọ ọrụ karịrị ike ya. Dị ka echiche a zuru ebe niile si kwuo, mpako na kpuru ìsì nke Spain gbochiri ya ị nweta ụgbọ oloko nke ọganihu n'oge, na-atụgharị n'usoro na-atụgharị azụ ya n'ebe ndị isi ya kacha kwadebere bụ ndị Juu, ndị mgbanwe mgbanwe mba ọzọ dị ka Esquilache ma ọ bụ Frenchados nke Jose I.
Otú ọ dị, nke bụ́ eziokwu bụ na ọ dịghị alaeze ọ bụla e kpụrụ ná ndaba ma ọ bụ na-ada ada ruo narị afọ ise ọ gwụla ma o mere otú ahụ n’ọ̀tụ̀tụ̀ ndakpọ nke anya mmadụ na-apụghị ịghọta. Ọnụ ọgụgụ Sephardim bụ́ ndị bịara ịpụ ná mba ahụ nwere ike ọ gaghị agafewo mmadụ 20,000, dị ka nnyocha onye Hispanist bụ́ Henry Kamen mere si kwuo, na “ihe ịrụ ụka adịghị ya na ndị Juu abụkwaghị ebe bara uru nke akụ̀ na ụba [na Castile na Aragon], ọ bụghị dị ka ndị ụlọ akụ ma ọ bụ ndị nwe ụlọ ego ma ọ bụ ndị ahịa na-azụ ahịa n'ọkwa mba ụwa ", n'echiche nke Joseph Perez chịkọtara n'akwụkwọ ya " History of a tragedy, chụpụrụ ndị Juu na Spain" (Barcelona, Review) . Na February 1, 1792, e wepụtara ụlọ nyocha kemịkalụ kacha mma na Europe na Alcazar nke Segovia.
Banyere mgbanwe ndị si mba ọzọ na Frenchified, e kwesịrị icheta na otu n'ime ihe mbụ ndị agha Napoleon mebiri bụ telescope nke abụọ kasị ukwuu n'ụwa, nke dị na Madrid. N'ihi na, dị ka ọnụ ọgụgụ na-egosi, Spain tupu mbuso agha Napoleon anọghị na nkà na ụzụ na nke akụ na ụba site na England ma ọ bụ France, ma karịa n'ọtụtụ mpaghara ike ndị ọzọ dị ka Prussia, Austria, na Russia. Nke a bụ ihe mere na kemistri, ọgwụ, ma ọ bụ botany. Na February 1, 1792, e wepụtara ụlọ nyocha kemịkalụ kacha mma na Europe na Alcazar nke Segovia. Ọzọkwa, Spain, naanị ya ma ọ bụ jikọtara ya na Ụlọikpe Europe ndị ọzọ, mere njem 63 n'oge Enlightenment, karịa mba ọ bụla ọzọ n'ụwa, nke nwetara otuto na-esonụ site n'aka onye njem na ọkà mmụta sayensị Alexander von Humboldt.
Ọ nweghị gọọmentị etinyela ego buru ibu iji kwalite mmụta ihe ọkụkụ karịa gọọmentị Spain. Njem nlegharị anya ahịhịa atọ, nke Peru, New Granada na New Spain furu steeti ahụ ihe dị ka nde franc abụọ. All a nnyocha, rụrụ n'ime afọ iri abụọ na kasị tụụrụ n'ógbè nke ọhụrụ kọntinent, ọ bụghị nanị na-eme ka ngalaba nke sayensị na ihe karịrị puku anọ ụdị osisi; o nyekwara aka nke ukwuu na mgbasa nke uto maka akụkọ okike n'etiti ndị bi na mba ahụ.
Portugal na Spen enweghị ike inyocha oke osimiri, ọtụtụ narị agwaetiti, na kọntinent dum naanị na narị afọ nke 16. Ma ọ bụ Elcano enweghị ike ịmecha okirikiri mbụ nke ụwa na-enweghị ndabere mmiri na teknụzụ na-ebute ụzọ. Casa de la Contratacion de Sevilla bụ otu n'ime isi ebe sayensị etinyere n'ọrụ n'ụwa. Ma n'ezie, ị nweghị ike ijikwa ebe a na-alụ ọgụ na-enweghị ndị na-agba egbe na ndị na-ewu mgbidi, ya bụ, ndị ọkachamara mgbakọ na mwepụ na ndị injinia.
Mmasị Philip II nwere na sayensị bụ ilu, ọ bụ ezie na Black Legend (Ọzọ, akụkọ akụkọ obi ụtọ!) Na-achọ igosi ya dị ka onye na-anụ ọkụ n'obi okpukpe nwere mmasị na sayensị anwansi dị ka alchemy. Eze Prudent tọrọ ntọala ụlọ akwụkwọ sayensị mbụ nke sayensị na mgbakọ na mwepụ (1582) na Europe na otu n'ime ụlọ ngosi ihe ngosi sayensị mbụ na akụkọ ihe mere eme nke dabeere na Valladolid, yana onye na-akwalite otu ụlọ akwụkwọ mgbakọ na mwepụ n'ime alaeze ukwu ahụ.
Na Spain nke ya na ndị eze ndị ọzọ kere abụghị ọzara sayensị nke Black Legend kwuru, na ndị Spaniards kwenyere, nwere ike ịnwapụta na ndepụta a nke ndị ọkachamara sitere n'ọtụtụ mpaghara bụ ndị, n'ụzọ ha, gbanwere ụwa ka mma. .
Ebe izizi mgbaka nke mbụ
E ji otu eziokwu kpochapụ akụkọ ifo nke mba ndị na-anụbigara okpukpe ọkụ n’obi ókè bụ́ ndị na-achị ndị eze Katọlik n’otu n’otu, na Spen nwere ụlọ ọgwụ ndị isi mgbaka kacha gbasaa n’oge ahụ. Na ntinye nke nna Mercedrian Juan Gilabert Jofre, ụlọ ọrụ mgbaka mbụ na ụwa nke nwere nzukọ ọgwụgwọ ka e hiwere na narị afọ nke 15 na Valencia. O mere mkpebi a mgbe ọ hụsịrị mmeso ọjọọ nke otu onye ara n’otu obodo Spain. Ọ bụ ya mere o ji kee ụlọ ọgwụ maka ndị isi mgbaka a na-akpọ Holy Innocent Martyrs bụ́ ndị na-achịkọta ndị dara ogbenye na ndị ara na ndị tọrọ ntọala, ọrụ nke Pope Benedict XIII na Eze Martin I nke Aragon kwadoro.
2nd Turriano, ọwa mmiri na Toledo Juanito
A maara Turriano dị ka onye na-eche nche Ịtali so Carlos V na Cuacos de Yuste, mana ọ karịrị nke ahụ. Amụrụ na Cremona gburugburu 1500, ọ bịara Spain iji wuo elekere abụọ a ma ama na mbara igwe, Microcosm, na Crystalline, nke nwere ike igosipụta ọnọdụ kpakpando n'oge niile. Otú ọ dị, nanị njedebe nke ọnụ ọgụgụ igwe igwe o mepụtara na mba ahụ bụ echiche ya, gụnyere automaton nwere nnukwu ọrụ. Ihe kacha ewu ewu bụ ihe eji eme ka mmiri si na Tagus River gaa na Alcazar nke Toledo, nke dị ihe dị ka otu narị mita n'ịdị elu. Imperial Spain weghaara ọtụtụ talent ime na mpụga dị ka nke ya maka azụmahịa ya zuru ụwa ọnụ.
3rd Domingo de Soto, Galileo bu ụzọ
Domingo de Soto bụ Dominican mara maka onyinye ya na Theology in Law n'ime ụlọ akwụkwọ a na-akpọ Salamanca, mana obere maka onyinye ya dị mkpa na nkà ihe ọmụma eke (Physics). Ọrụ ya na Mechanics, bụ́ ndị o gosiri n’akwụkwọ ya bụ́ “Quaestions” na 1551, jere ozi dị ka ihe ndabere maka ọmụmụ ihe Galileo. Tinyere ihe ndị ọzọ, ọ tụrụ aro ka ọdịda nke ihe ndị dị arọ na-erube isi n'usoro mmegharị ngwa ngwa ka oge na-aga, ya bụ, na ọ̀tụ̀tụ̀ ọdịda nke ihe na-adakọ kpọmkwem n'oge. Onye Spen ọzọ, Diego Diest, welitere otu ụzọ ahụ afọ iri anọ tupu mgbe ahụ, ọ bụ ezie na n'ọnọdụ ya, o chere n'ụzọ na-ezighị ezi na ọsọ nke ọdịda dabara kpọmkwem na njem njem karịa oge. Njehie nke Galileo dakwasịrị na mmalite, tupu ya agbazie ya dịka Domingo de Soto kwuru.
4. Alonso de Santa Cruz na magnetik mgbanwe
N'ụzọ pụrụ iche, Mahadum Salamanca gụnyere n'ụkpụrụ ya nke 1561 na oche nke Astronomy nwere ike ịgụ Copernicus, onye nnukwu onye na-akwado ya bụ Juan de Aguilera, prọfesọ nke ịgụ kpakpando na etiti a site na 1550 ruo 1560. Na 1594, e kwuru na ịgụ akwụkwọ bụ iwu na Felipe II. n'onwe ya na-efu, n'etiti ndị ọzọ, ọrụ nke Alonso de Santa Cruz, bụ onye mbụ kọwara mgbanwe magnetik, na Juan Lopez Velasco, onye kọwara n'ehihie n'ọnwa n'etiti 1577 na 1578. Echiche heliocentric si otú ahụ nwee ike dị ukwuu na Spain, ebe Calvin nwere ike dị ukwuu na Spain. e raara onwe ya nye maka ịwakpo Copernicus n'ihi na ọ nwere obi ike idobe onwe ya karịa Mmụọ Nsọ na, na 1551, Kaspar Peucer, ọgọ nwoke Melanchthon na prọfesọ dị ka ya na Mahadum Protestant nke Wittemberg, rịọrọ ka a machibido ozizi ya.
5. Herrera, onye na-ese ụkpụrụ ụlọ nke narị afọ nke 16
Juan de Herrera bụ ọkà mmụta mgbakọ na mwepụ nke mbụ na narị afọ nke 16, onye ọrụ ya maka Felipe II pụtara na àkwà mmiri, mmiri mmiri, ọwa mmiri na, n'ezie, Royal Monastery nke El Escorial, otu n'ime ihe ndị kasị ukwuu n'oge ya, nke e ji mee ihe. cranes pụrụ iche na usoro a na-etinyebeghị n'ọkwa ahụ. Herrera mekwara mkpọchi nke nyere ohere ịnyagharị site na ọwa mmiri Aranjuez. Na "Okwu ya na ọnụ ọgụgụ Cubic" o gosipụtara ihe ọmụma ya banyere geometry na mgbakọ na mwepụ, ebe ọ na-ekere òkè na ụfọdụ mkpọsa agha nke Charles V gosiri na ọ chọghị iji ụrọ mee ka aka ya dị ọcha.
6. Miguel Servet, onye Aragon na Geneva
Ọkà ihe ọmụma, ọkà mmụta okpukpe, ọkà mmụta sayensị, geographer, agụ kpakpando, physiologist, na dibịa. Miguel Servetus bụ onye bụ́ isi nke narị afọ nke 16, bụ́ onye nchọpụta ya banyere mgbasa ọbara ọtụtụ afọ ka e mesịrị ga-abụ ihe dị mkpa na sayensị ọgwụ nile. Otú ọ dị, a na-echeta ndị Aragone taa ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ nanị n’ihi esemokwu ya na ndị na-eme mgbanwe ahụ bụ́ Calvin, bụ́ onye nyere iwu ka a kpọọ Servetus ọkụ ná mpụga mgbidi Geneva, n’ógbè a na-akpọ Champel, n’October 27, 1553. Ọnwụ nọ na-ewute karịsịa n’ihi osisi ndị ahụ e ji rụọ ya. nke ọkụ ahụ dị mmiri mmiri ma were ogologo oge na-ere ọkụ. Tupu ọnwụ ya, ọ gụnyere na nkà mmụta okpukpe ọrụ nkọwa mbụ na dum West nke obere mgbasa, nke na-eme n'etiti obi na ngụgụ na oxygenate ọbara, ọ bụ ezie na ọ dịghị mmetụta na ndị ọkà mmụta sayensị obodo nke oge ya ruru ka bụrụ onye ode akwụkwọ amaghị ama. Na ndụ, a maara ya naanị maka ide na sirop nke ruru mbipụta isii.
7. Lastanosa, igwe na onye na-emepụta ihe
Pedro Juan de Lastanosa sitere na Huesca bụ onye injinia igwe na narị afọ nke 16, onye na-emepụta ihe, na onye edemede na ọrụ hydraulic. Nyere onye na-ahụ maka cosmographer na injinia Carlos V Jerónimo Girava aka, ya na ya rụkọrọ ọrụ na ntụgharị “Practical Geometry” nke Fineo na ọrụ dị iche iche nke injinia hydraulic. Na 1563 ọ gara ọrụ nke Felipe II dị ka "ndị na-arụ ọrụ" na "onyeisi nke mgbidi", ebe ọ tinyere aka na ọrụ injinia dị iche iche, dị ka Imperial Acequia de Aragon, ogbugba mmiri n'ubi Murcia, mgbidi nke Alfaques. ma ọ bụ nha iji mee map nke Spain na Esquivel. Ọ chepụtara ọtụtụ igwe ọhụrụ dị ka igwe igwe na-ebu ibu.
8. Nicolas Monardes, onye ọsụ ụzọ na ihe ọkụkụ
Nicolas Monardes bụ otu n'ime ndị edemede kachasị mkpa nke Golden Age nke sayensị Spanish, onye ọrụ ya kesara na Europe dum site na nkọwa botanical nke ụdị ndị America, nke amachaghị na Europe, dị ka tomato, nduku, ma ọ bụ ụtaba. N’ihe karịrị otu narị afọ, ọrụ ya ruru mbipụta iri anọ na abụọ n’asụsụ isii. Ọ bụkwa onye edemede mbụ a ma ama na-akọ ma kọwaa ihe dị iche iche nke Fluorescence (ụdị luminescence), n'akwụkwọ ya bụ "Medicinal History" (Seville, 1565), ebe ọ na-akọwa omume iju nke ụfọdụ infusions nke Lignum nephriticum.
9.º Ihe nrụpụta iri ise nke Ayanz na Beaumont
Navarrese Jeronimo de Ayanz y Beaumont bụ onye na-emepụta ihe, injinia, ọkà mmụta sayensị, onye nchịkwa nke ogbunigwe, ọchịagha, alderman, gọvanọ, onye agha, onye na-ese ihe, onye na-agụ egwú, na onye na-ede egwú nke narị afọ nke 16 bụ onye chepụtara ihe iri ise. Ihe ohuru ohuru ya gunyere uzo ọla, nzizi nzizi, akụrụngwa mmiri mmiri, ite ọkụ, ebe a na-egwu mmiri, siphon, ngwa maka tụọ arụmọrụ n'ime igwe, hydraulic na windmills, igwe igwe igwe, igwe ihe igwe, akwa na dams, nfuli hydraulic spindle nfuli, yana maka nnukwu ụgbọ mmiri, ndị na-ebu ihe. na igwe uzuoku. Ọtụtụ n'ime ihe ndị a mepụtara dị otu narị afọ tupu ndị a ga-emepụta na England n'oge mgbanwe mgbanwe mmepụta ihe.
10. Hugo de Omarique na eulogy nke Newton
Antonio Hugo de Omerique bụ onye mgbakọ na mwepụ echefuru kpamkpam site na Cadiz bụ onye a mụrụ na narị afọ nke iri na asaa. A maara na o dere akwụkwọ akụkọ banyere mgbakọ na mwepụ na abụọ na geometry nke a na-ebipụtabeghị ma furu efu. Ọ bụghị otú ahụ ya "Geometric Analysis", nke juru ebe niile na Europe na nke Isaac Newton toro na nke kacha mma okwu. Amerique gosipụtara n'ọrụ a usoro ọhụrụ maka idozi nsogbu geometric, iji ma na-emepe emepe nke nha, ihe na-agbanwe agbanwe maka oge ahụ. Na ọrụ ya ruru England na-agba akaebe na Spain nke oge ahụ jikọtara na Europe.
11. Celestino Mutis: ogbugbo Jesuit
José Celestino Mutis y Bosio tinyere ndụ ya na nkà mmụta ọgwụ, ọdịdị ala, mgbasa ozi sayensị bara uru, Enlightenment, na ọmụmụ ihe ọkụkụ na anụ ọhịa nke New Granada. Onyinye kachasị ukwuu na nkà mmụta sayensị ọgwụgwọ nke ụkọchukwu a lekwasịrị anya n'ọmụmụ ihe gbasara botanical, ugbo, azụmahịa, na ahụike nke ọgwụ ọjọọ a na-akpọ "cinchona" ma ọ bụ "cascarilla". “Ọlaedo na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ” a, bụ́ nke e si na ogbugbo nke ụdị osisi ndị dị na South America dị n'oké ọhịa Amazon, webatara na Europe site n'aka ndị Jesuit na narị afọ nke 17 dị ka febrifuge siri ike, nke ekwuru na ọ bụ “ Ọ bụ iji ọgwụ ihe ntu egbe bụ agha.”
Iji cinchona alụso ịba ọgụ, ahụ ọkụ tertiary, na ọrịa ndị ọzọ yiri ya mere ka echiche ndị oge ochie mara na a ghaghị iji ihe na-ekpo ọkụ na-alụso ọrịa oyi ọgụ na nke ọzọ. N'ihi ojiji nke Mutis chọtara, Spanish Royal Apothecary ghọrọ ebe a na-enweta ebe a na-enweta shells nke osisi a (nke ndị Protestant na-ewere na mmụọ ọjọọ) na, na nke a, ọ ghọrọ otu n'ime ụlọ nsọ sayensị kachasị mkpa na Europe. College of Ịwa ahụ ọ malitere, dabere na usoro ọmụmụ ọgwụ ọgbara ọhụrụ, e depụtaghachiri ya ná mba ọzọ wee bupụ ya n'ụwa nile.
12.Jorge Juan: nwoke tụrụ ụwa
Ndị agha na ọkà mmụta sayensị bụ Jorge Juan bụ onye mbụ tụrụ ogologo ogologo nke meridian nke ụwa na njem ụgbọ mmiri e mere n'etiti 1736 na 1744. Marquis nke Ensenada chebere ya, bụ onye zitere ya dị ka onye nledo na England iji mụta banyere usoro iwu ụgbọ mmiri. nke obodo a Jorge Juan nwetara ụgwọ ọrụ maka ọrụ a na nhọpụta na 1752 nke Director nke Academy of Marine Guards of Cadiz. N'ebe ahụ, ọ nwalere onwe ya n'ịrụ ụgbọ mmiri site n'ịgbakọ mgbakọ na mwepụ, nke masịrị ndị Bekee. N'ụzọ dị mwute, na ọdịda nke Ensenada, a ga-atụfu usoro Jorge Juan na-akwado ụdị ụgbọ mmiri French, na-alaghachi azụ ma na-agbachitere ndị nnọchi nke Ensenada. Onye a maara dị ka "Onye maara ihe na Spen" ná mba ọzọ wepụtara n'ime afọ ikpeazụ nke ndụ ya atụmatụ maka njem nke ga-agbakọọ parallax nke Sun, ya bụ, kpọmkwem nha anya ya site n'ụwa.
13. Antonio de Ulloa onye chọpụtara platinum
Onye na-akwọ ụgbọ mmiri bụ Antonio de Ulloa bụ onye mere ka Europe mara platinum, kemịkalụ kemịkalụ nwere nọmba atọm 78, nke ọ chọtara na Esmeraldas (Ecuador), n'agbanyeghị na teknụzụ nke pụtara dị ka onye nchoputa ya bụ onye edemede Britain gụrụ akwụkwọ gbasara akụrụngwa ya. Ulloa, onye n'ọnọdụ ọ bụla nyere aha na mgbasa ozi na mmewere, sonye n'ọtụtụ ọrụ sayensị ma nyere aka n'eziokwu na ndị agha mmiri bụ ahụ nwere nghọta n'okpuru nchebe nke Ensenada.
14. Felix de Azara, isi maka Darwin
Félix de Azara bụ onye agha Spen, onye na-ese foto, na ọkà mmụta sayensị Carlos nke Atọ zigara na Paraguay ka o see ókèala Alaeze Ukwu Spen. N'ịbụ onye na-agwụ ike site n'ọrụ agha ya, Azara tinyere onwe ya n'ịkọpụta ihe ruru ụdị 448 (ọkacha mma nnụnụ), na-agbazi n'ụzọ njirimara na nkọwa nke ọtụtụ ụdị South America nke French Count Buffon a ma ama kwuru na-ezighị ezi. Ọrụ ya mere ka ọ dịrị Charles Darwin mfe ịzụlite echiche ya na "The Origin of Species", dị ka British n'onwe ya ghọtara. Onye England na-ahụ maka ọdịdị ọdịdị nke zụlitere echiche nke evolushọn biological site na nhọrọ eke hotara Felix de Azara ugboro iri na ise na "Diary of a naturalist's njem gburugburu ụwa", ugboro abụọ na "The Origin of Species" na "mmalite nke mmadụ.
15. Onye Spain chọpụtara vanadium
Ọ bụ ezie na Spain adịghị apụta dị ka onye na-achọpụta platinum, ọ na-eme ya na kemịkal abụọ ọzọ. Otu n'ime ha vanadium, na-ezighi ezi na-ejikọta ya na onye Swede na onye Spen. Ma ọ bụ na n'afọ 1801, mgbe Andres Manuel del Rio si Madrid na-enyocha ihe atụ nke ịnweta mineral sitere na Zimapan na steeti Hidalgo ugbu a na Mexico, Andres Manuel del Rio si Madrid bịarutere nkwubi na ọ chọtara ihe ọhụrụ ọla. Otu afọ ka e mesịrị, o nyere Alexander von Humboldt ihe atụ nke ihe ọ chọtara, bụ́ onye zigara ha Hippolyte Victor Collet-Descotils na Paris maka nyocha. Del Rio weghaara ihe ọ na-ekwu, ma afọ iri atọ ka e mesịrị, a chọtaghachiri mmewere ahụ na 1831 mgbe onye Sweden bụ́ Nils Gabriel Sefström nọ na-arụ ọrụ na oxide e nwetara site na ígwè ígwè. Collet-Descotils nyochara samples na-ezighị ezi kọrọ na ha nwere nanị chromium, ya mere von Humboldt, n'aka nke ya, jụrụ Del Río nzọrọ maka ọhụrụ mmewere. Del Río deziri ya n'ihu ọha, ma afọ iri atọ ka e mesịrị, a chọtara mmewere ahụ ọzọ, na 1831, mgbe Swede Nils Gabriel Sefstrom na-arụ ọrụ na oxide e nwetara site na ígwè ores. Sefstrom kpọrọ ya vanadium iji sọpụrụ chi nwanyị Scandinavian Vanadis, aha ọ na-akwado taa.
Onye nchọpụta nke 16 nke thenardite
Prọfesọ nke Chemistry na Royal Conservatory of Arts Jose Luis Casaseca y Silvan na-esiri ya ike ijikọ aha ya na nchọpụta ya, ọ bụ ezie na n'ọnọdụ ya ọ bụ n'ihi ịdị umeala n'obi ya. Na 1826, o jisiri ike chọta ịnweta "Thenardite", ma ya n'onwe ya rịọrọ ka e nye aha onye France LJ Theard, onye bụbu onye nkụzi ya ruo afọ atọ na Paris. Mmesapụ aka ya megidere aha ya.
17. Tungsten, ọla dị ụkọ
Naanị wolfram ma ọ bụ tungsten pụtara dị ka ihe kemịkal dịpụrụ adịpụ naanị na mpaghara Spanish, n'ọnọdụ ha site n'aka ụmụnna Fausto na Juan José Elhuyar gburugburu 1783. metal a dị ụkọ ma baa uru bụ ihe mbụ kemịkalụ achọpụtara na-enwetaghị ya ozugbo na okike. ebe ọ bụ na ọ dịghị adị na free ụdị, na-enweghị chemically ijikọta.
18. Njem gbanwe ụwa
Dọkịta Javier Balmis y Berenguer maara nke ọma maka ntinye aka ya na ihe ndị metụtara ọdịmma mmadụ karịa maka ebube sayensị, ọ bụ ezie na ha abụọ nwere njikọ chiri anya. Onye agha a nke ghọrọ dọkịta Carlos IV mere ka Eze a na ndị ozi ya kwenye ịkwalite njem nke ga-agbasa, n'ụzọ ezi uche dị na ya, ọgwụ mgbochi kịtịkpa n'ụwa nile. The Royal Smallpox Vaccine Philanthropic Expedition (1803-1814) gara La Coruña, Puerto Rico, Venezuela, Cuba, Mexico, Texas, Colombia, Chile, Philippines na ọbụna mere ọtụtụ mwakpo n'ime mpaghara China. Nke ahụ zọpụtara ọnụ ọgụgụ na-adịghị agwụ agwụ nke ndụ site na ọrịa nke, dị ka Javier Santamarta del Pozo na-akọwa n'ụzọ zuru ezu na ọrụ ya "Anyị na-enwekarị ndị dike" (EDAF), ọgaranya ma ọ bụ ogbenye, onye ọ bụla na-ata ahụhụ n'oge ndụ ha niile.
19. Nghọta nke St. Petersburg zubere
Agustín de Betancourt bụ otu n'ime ndị ọkà mmụta sayensị Europe kacha nwee mmetụta n'oge ya. Onye injinia obodo na ndị agha, onye na-ese ụkpụrụ ụlọ, onye edemede, onye na-ebu ụzọ redio, telegraphy, na thermodynamics rụrụ ọrụ maka Alaeze Spain na Alaeze Ukwu Russia na ọrụ dị iche iche. N'ịbụ onye Tsar Alexander I nyere ya, o haziri ma hazie mmepe obodo nke ọtụtụ obodo Russia, gụnyere Saint Petersburg. Ọ rụkwara igwe uzuoku kọntinent mbụ na ọtụtụ balloons ikuku na-ekpo ọkụ. Maka Spain, o hiwere ụlọ akwụkwọ mbụ nke injinia obodo na 1802.
20. Ntụnye aka n’ọgụ ọgbụgbọ
Jaume Ferrán I Clua, bụ́ dọkịta na ọkà n’ihe banyere nje bacteria ná ngwụsị narị afọ nke 19, mepụtara ọgwụ mgbochi ọrịa ọgbụgbọ ọgbụgbọ, nke nwere nnukwu ihe ịga nke ọma n’iji ya eme ihe n’ọrịa na-efe efe na Valencia, ma chọpụtakwa ọgwụgwọ megide typhus na ụkwara nta.
21. Ihe mgbako mgbanwe
Ramon Silvestre Verea (1833-1899), kere ihe mgbako kachasị elu n'oge ya, nke nwere ike ịba ụba kpọmkwem, ihe ọhụrụ nke mere ka ndị na-agbakọ oge na-eme ihe na-eme naanị ego ndị bụ isi na-abaghị uru. Ngwa Spanish malitere ịmalite na New York, ebe ọ rụrụ ọrụ dị ka onye nta akụkọ. Ọ zụrụ na injinia na mechanics n'onwe ya, ọmụmụ na-ejedebe na 1878 na e kere nke a mgbako kpụrụ a metal cylinder na akụkụ iri, nke ọ bụla nke nwere a kọlụm nke oghere na ọzọ iri dị iche iche dayameta. Site na otu mmegharị aka, mgbakwunye, mwepu, mmụba na nkewa ka enwetara. Vera, si Pontevedra, enwebeghị mmasị zuru oke n'ịre ihe mgbako. Usoro cylinders ọhụrụ ya mere ka ọ pụta na magazin Scientific American na iji nweta ihe nrite na ihe ngosi ụwa nke Cuba na 1878.
Taa, ahụ ọkụ na-acha odo odo ma ọ bụ vomit ojii (nke a na-akpọkwa ọrịa America) bụ ọrịa na-eme ka akụkọ akụkọ na Africa na mpaghara ndị na-emepebeghị emepe. Otú ọ dị, ruo ogologo oge, ọrịa a na-ebute site na anwụnta nke Aedes na Haemagogus genera bụ ihe na-adọta ndị mmadụ na usoro nchịkwa nke America, karịsịa na mpaghara ebe okpomọkụ na ebe okpomọkụ nke South America, ebe ọ bụ na ọ na-emetụta ndị si Europe. . Mbufe ahụ ọkụ na-acha odo odo bụ ihe omimi na sayensị ruo ọtụtụ narị afọ ruo na 1881, Carlos Finlay nke Spanish chọpụtara ọrụ anwụnta na-ebufe ya.
22nd Juan Carlos Finlay Barres
Juan Carlos Finlay Barres (Port-au-Prince, Cuba) mere ọmụmụ ihe dị mkpa gbasara mgbasa nke ọgbụgbọ ọgbụgbọ na Havana site na 1868. Ihe kacha enye aka na sayensị ụwa bụ nkọwa ya banyere usoro mgbasa ozi nke ọkụ ọkụ na-acha odo odo, bụ nke ruo ọtụtụ afọ. ndị ọkà mmụta sayensị ndị ọzọ na-arụrịta ụka ma tụfuo ya. Finlay na naanị onye ya na ya na-emekọ ihe, bụ dọkịta Spen Claudio Delgado Amestoy, rụrụ, site n'afọ 1881 n'onwe ya, usoro nnwale nnwale iji gbalịa igosi ụwa na anwụnta na-ebufe ya. N'agbata afọ 1893, 1894 na 1898, Finlay bipụtara n'ụwa niile ihe ndị a ga-eme iji zere ọrịa ịba ọcha n'anya, mbibi nke larvae nke na-ebufe anwụnta na saịtị ọmụmụ ha na mgbochi n'oge mmiri mmiri. N'agbanyeghị obi abụọ na-adịgide adịgide nke ndị ọkà mmụta sayensị, usoro mkpochapụ ya jisiri ike wepụ ọrịa ahụ na Havana gburugburu 1901, na n'ime afọ ole na ole, ọ ghọrọ nnụnụ na-adịghị ahụkebe na Caribbean. Na 1902, mgbe a kpọsara nnwere onwe nke Cuba, Finlay họpụtara onye isi ahụike nke steeti ọhụrụ ahụ. Site n'ọnọdụ a, o chere nnukwu ọrịa ọnya na-acha odo odo ikpeazụ ihu na Havana, na 1905, bụ nke e wepụrụ n'ime ihe dị ka ọnwa atọ.
23.Pages Mirave, onye chepụtara epidural
Fidel Pagés Mirave bụ dọkịta agha nke narị afọ nke 19 bụ onye rụrụ ọrụ na Melilla n'oge Rif War, bụ ebe o nwere ike ịnwale usoro nyocha iji mee ka ndị merụrụ ahụ kwụsị na agha ahụ, ndị na-adịghị ole na ole. Na June 1921, Fidel Pages bipụtara n'akwụkwọ akụkọ nke ya hiwere usoro ya, nke ọ kpọrọ Anesthesia Metamerica, nke a na-akpọ ugbu a dị ka epidural, bụ nke na-enwechaghị ụda na mba ụwa. Achilles Dogliotti, bụ́ dibịata onye Ịtali, kwuru otuto maka ịchọpụta ọrịa mgbanwụ epidural na 1932 mgbe ikekwe ọ gụchara akụkọ sitere na Pages, onye nwụrụ afọ iri tupu mgbe ahụ. Mba mba ụwa toro enyemaka nke ọgwụ Ịtali na ihe nketa zuru ụwa ọnụ.
24. Ụgbọ elu kacha mma n'oge ya bụ Spanish
Leonardo Torres Quevedo bụ onye injinia obodo Cantabrian bụ onye duru n'ụzọ pụtara ìhè na ụlọ nyocha nke Mechanics Applied ma mepụta ụgbọ elu Spanish mbụ, karịa ụdị ndị ọzọ nke Europe. Ụlọ ọrụ French Astra weere nke ọma nke a wee zụta patent n'aka ya. N'adịghị agwụ agwụ, a makwaara Cantabrian maka imepụta ụgbọ ala ụgbọ ala mbụ na igwe mgbako mbụ.
25th Ihe nkiri nke okpuru mmiri Peral
Isaac Peral echepụtaghị ụgbọ okpuru mmiri dị ka nke a, mana ọkà mmụta sayensị a, onye ọkwọ ụgbọ mmiri, na onye agha si Cartagena, onye isi ụgbọ mmiri, mepụtara ụgbọ okpuru mmiri mbụ nke torpedo nke a na-ebugharị site na iji ike eletrik. Ụgbọ mmiri ya gafere ule teknụzụ, mana ndị ọchịchị wepụrụ ihe Peral mepụtara, bụ onye mgbe ọ lara ezumike nká n'Òtù Ndị Agha Mmiri malitere ịmaliteghachi ùgwù ya mebiri emebi. a kpọmkwem ụkpụrụ maka akwụkwọ eletrọnịkị. Amụma ahụ gosipụtara isiokwu nke ihe ọmụma ma jikọta ha site na usoro nke isi iyi na ikuku abịakọrọ nke gụnyere ọkụ na sekit eletriki. A na-agbakọ ihe ndị a niile na oghere nke ụlọ akwụkwọ nwere. Alberto G. Ibanez na-echeta n’akwụkwọ ya bụ́ “The Black Legend: History of Hate to Spain” (Almuzara) na nwanyị a di ya nwụrụ nke nwere ụmụ nwanyị atọ, e wezụga, na 26, nwetara akwụkwọ ikike ọzọ nke akwụkwọ “e ji ígwè e ji ígwè na-amụ ihe na-ebunye ihe ọmụmụ ndị ahụ. kwesịrị ịmụ; site na Bekee, asụsụ ma ọ bụ mgbakọ na mwepụ . Ọ dịghị mgbe e mepụtara ya azumahia.
27. Onye chepụtara mmanụ sịntetịt
Onye Aragonese Rafael Sunen chepụtara mmanụ sịntetik sitere na unyi, usoro dị ọnụ ala karịa. Dị ka Alberto G. Ibanez na-akọwakwa na "The Black Legend History of Hate to Spain" (Almuzara), ihe ọhụrụ ya dọtara mmasị nke ndị ọchịchị France na Britain, ma ọ jụrụ, "kpebisiri ike na-erigbu ya na Spain. Mgbe Agha Obodo malitere, ndị ọchịchị Republican jidere ya na Madrid wee banye n'ụlọ mkpọrọ Modelo, bụ́ ebe ọ 'ga-apụ' dị ka ọtụtụ ndị ọzọ n'oge ahụ . A na-ewere uwe mmiri mmiri ya dị ka otu n'ime onyinye kacha mma na Europe maka mmeri nke mbara igwe.
28. Herrera Linares: oghere oghere mbụ
N'afọ ndị 1930, injinia ndị agha Emilio Herrera Linares haziri ụgbọ elu nke ruru 24,000 cubic mita, 36 mita na dayameta na ịdị arọ 1,740 kilos, gafere 20,000 mita n'ịdị elu. Iji ruo n'ịdị elu ahụ, Herrera ghọtara na ọ chọrọ uwe kwesịrị ekwesị, nke nwere mkpuchi mkpuchi atọ, "N'ihi ọmụmụ ihe ndị a na ule ndị na-esote, a na-ewu uwe mmiri mmiri mbụ nke dị adị na nke a nwalere n'ụwa. ” o kwuru. onye Grenadian.
Igwe X-ray nwere ike ibugharị 29 nke mbụ
Monico Sanchez bụ onye Clunian nka onye mepụtara na 1907 igwe X-ray a na-ebugharị ebugharị, ihe dị ka kilogram iri, ejiri n'ọtụtụ ụlọ ọgwụ Europe na America. Ihe o mepụtara zọpụtara ọtụtụ ndụ ma tinye ya n'etiti ndị ọkà mmụta sayensị na-achọsi ike na United States, ebe ọ gara n'ihu na-arụ ọrụ dị ka onye injinia. Ọ bụkwa onye ọsụ ụzọ nke ekwentị ikuku.
30th Onye chepụtara Autogyro
Onye Murcian Juan de la Cierva, onye injinia okporo ụzọ, ọwa na ọdụ ụgbọ mmiri, bụ onye mepụtara gyrocopter na onye ọsụ ụzọ nke ikuku n'ụwa niile. Ụlọ ọrụ Cierva Autogiro LTD, nke dabeere na London, wetara ngwaọrụ ndị a gburugburu ụwa ma mee ka ọ bụrụ onye mgbasa ozi. Mgbe ọ rutere na US, ọ nwere ọmarịcha ọbịbịa na njikwa gyroplane ya n'ogige White House, ebe Onye isi ala HC Hoover nwere ọbịa ya. Na Septemba 18, 1928, ọ mụbara aha ya n'ụwa mgbe o nwesịrị ike ịgafe ọwa Bekee nke mbụ ya na ọgụgụ isi ya.
Ịwa ntị nke 31st ịsụ ụzọ
Antolí Candela, bụ́ dọkịta na-awa na narị afọ nke 20, bụ onye ọsụ ụzọ n’ịrụ ọrụ stapectomy nakwa n’ime ka ndị ntị chiri na-ege ntị. Valencian nyere omume ịwa ahụ rọba nke mbụ n'okpuru asepsis na anesthesia endonasal, gụnyere ọgwụgwọ ịchọ mma ọhụrụ na rhinophyma. Ọ na-amụkwa nkà mmụta ọgwụ na pharyngology.
32. Ọkà ihe ndọta
Blas Cabrera bụ onye ọkà mmụta sayensị Spanish, onye isi ụlọ nyocha nyocha anụ ahụ n'etiti 1910 na 1937, bụ onye batara n'ime obi dị ukwuu nke ọgbọ ya n'ihi ọrụ ya na magnetism, nke n'ọtụtụ ọnọdụ ka dị taa. Enyemaka abụọ dị mkpa ya na sayensị ụwa na-agbanwe iwu Curie-Weiss maka ụwa dị ụkọ na ịnweta nha maka oge atomiki magnetik nke gụnyere mmetụta okpomọkụ. E bipụtara nyocha ya n'akwụkwọ akụkọ sayensị kachasị mkpa, a kpọrọ ya òkù ka ọ bịa na nnọkọ physics ndị a ma ama wee họpụta ya, na 1928, dịka onye so na Commission Scientifique Internationale nke Institute Internationale de Physique Solvay (nke Langevin, Bohr, Marie). Curie, de Donder, Einstein, Guye, Knudsen, na Richardson).
Ozugbo agha obodo ahụ kwụsịrị, ọchịchị onye ọchịchị aka ike Francisco Franco, bụ onye weere Cabrera bụ otu n'ime ndị iro ya n'ihi itinye aka na Republic nke Abụọ, chụpụrụ ya n'oche ya ma kpagide ya na mba ụwa ka Cabrera ghara ijide ọnọdụ ọ bụla. Ọ nwụrụ na ndọrọ ndọrọ ọchịchị Republican na Mexico na njedebe nke Agha Ụwa nke Abụọ. Ihe nkuzi gbasara akụkọ ihe mere eme iji luso akụkọ ifo ọgụ Na mbido afọ a, prọfesọ na Mahadum Granada Jose Ramon Jimenez Cuesta nyere nkuzi “Akụkọ ifo nke azụ azụ sayensị Spanish n'oge mgbanwe sayensị sayensị” na Centro Artístico Literario y Científico de Granada . Ọrụ nke enwere ike nyocha n'ịntanetị ma na-eje ozi iji demystify ugbu a echiche nke na-ekwusi ike na, na-adaba na mmalite nke Sayensị Revolution, e nwere igbu oge na Spain na conditioned ya sayensị mmepe ruo taa. Spain nwere ihe ọmụma sayensị kachasị dị mkpa na narị afọ nke iri na isii na mmalite nke iri na asaa ma enwere ndị nyere onyinye dị mkpa nke, ọ dị mwute ikwu, a na-ahụtaghị ya ma ọ bụ kpachapụrụ anya chefuo ", gbachitere prọfesọ a dị ka mmalite maka ngosi ya. .
N'ime ubi ndị a na-akọ na Spanish Golden Age, Jimenez Cuesta gosipụtara uru sayensị nke Casa de la Contratación de Sevilla, nke hiwere ịzụ ndị ọkachamara na mbara igwe, mbara igwe, imepụta ngwá ọrụ igodo, na ihe ọmụma ndị ọzọ dị mkpa iji mee ka njem ahụ ghe oghe. n'etiti America na Spain. N'okwu nke prọfesọ a, ụlọ ọrụ ihe ọmụma a "ghọrọ ka oge na-aga ụdị Cape Canaveral of Astronomy and Art of Navigating na ebe a na-anabata echiche na ihe ọmụma niile sitere n'akụkụ ụwa dum." Ka oge na-aga, ndị ọkà mmụta sayensị. Hegemony nke France (mba Katọlik) ma ọ bụ England (Anglịkan) nwere ihe metụtara akụ na ụba karịa okwu okpukpe.
Echiche ụgha ọzọ nke prọfesọ a na-agbalị ịkwatu n'ọrụ ya bụ echiche na Spen abanyeghị na mgbanwe Sayensị Sayensị n'ihi ọnọdụ ya dị ka obodo Katọlik. Nke a bụ isiokwu enweghị isi.
Naanị ihe anyị nwere ike ikwu bụ na enwere njikọ dị n'etiti mgbanwe Sayensị na mgbanwe Protestant. A na-atụle mgbanwe a ka ọ malite na 1517, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu ụbọchị ahụ Copernicus bipụtara "Nkwupụta". E nwere nnukwu ndị ọkà mmụta sayensị Katọlik, Copernicus, Galileo, Pascal, na nnukwu ndị Protestant ma ọ bụ ndị ọkà mmụta sayensị Anglican dị ka Kepler na Newton. E nwere ndị ọkà mmụta sayensị Katọlik n'ụlọikpe Protestant nakwa n'ụzọ ọzọ. Ka oge na-aga, ikike sayensị nke France (mba Katọlik) ma ọ bụ England (Anglịkan) nwere ihe metụtara akụ na ụba karịa okwu okpukpe.
